• Document: İçme Sularında Dezenfeksiyon Yan Ürünleri (DYÜ) Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü
  • Size: 8.9 MB
  • Uploaded: 2019-03-14 19:12:46
  • Status: Successfully converted


Some snippets from your converted document:

İçme Sularında Dezenfeksiyon Yan Ürünleri (DYÜ) Behzat BALCI Fatma Elçin ERKURT Çukurova Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü İçme sularında dezenfeksiyon, mikroorganizmalardan bulaşabilecek hastalıkların engellenmesinde hayati bir uygulamadır. Patojenik organizmalar insanlar için birincil sağlık riskini oluştururken dezenfeksiyon işleminde kullanılan dezenfektanların oluşturdukları DYÜ’ler istenmeyen bir takım sağlık riskleri oluşturmaktadır. 2 Dezenfeksiyon işleminde kullanılan kimyasallar güçlü oksitleyiciler olmalarından dolayı suda doğal olarak bulanabilen organik maddeleri, bromürü ve iyodürü okside etmesi sonucunda DYÜ oluşmaktadır. Klor Klordioksit Kloraminler Ozon 3 Trihalometanlar (THM) Pek çok gelişmiş ülke etkili bir dezenfeksiyon işlemi yanında oluşabilecek sağlık risklerinin azaltılması amacıyla DYÜ oluşumu kontrol altında tutmak için yönetmelikler oluşturmuşlardır. 1974’de ilk kez kloroform ve diğer Trihalometanlar (THM) klorlanmış sularda DYÜ olarak tanımlanmıştır . EPA 1979’da THM kontrolü için kullanıma hazır içme sularında 0,1 mg/L sınır değerini getirmiştir. 1998’de ilk aşamada Dezenfektan/DYÜ kuralını ilan etmiş ve THM 0,08 mg/L’ye ayrıca beş haloasetik asite, bromata ve klorite sınır değer uygulamasını başlatmıştır. 4 THM’ler; sularda bulunan doğal organik maddelerin (DOM), bromür ve iyodürün, kuvvetli oksitleyici olan dezenfektanlar ile reaksiyona girmesi neticesinde oluşan yapılardır. 5 THM’lar metan türevi olup metandaki hidrojen atomlarının yerine klor, bromür ve iyodür halojenlerinin bağlanması sonucu oluşur. THM bileşikleri içerisinde en yaygın rastlanan; kloroform (CHCl3), bromodiklorometan (CHBrCl2), dibromoklorometan (CHBr2Cl) ve bromoform (CHBr3) dur. Bu dört bileşik literatürde ve yönetmeliklerde genellikle toplam trihalometanı ifade etmektedir. Kloroform Bromoform Dibromoklorometan Bromodiklorometan 6 Haloasetik Asitler (HAA) HAA’lar organik maddeyle klorlama sonucu oluşan uçucu olmayan ürünlerdir. HAA’ları oluşturan organik öncüler hümik maddeler, özelikle malonik asit gibi hidrofobik fraksiyonlu organik yapılardır. En yaygın bilinen bromlu ve klorlu HAA türleri mono kloroasetik asit, monobromoasetik asit, dikloroasetik asit, dibromoasetik asit, bromokloro asetikasit, trikloroasetik asit, bromodikloroasetik asit, dibromodikloroasetik asit, tribromoasetik asittir. THM’lar ve haloasetik asitler klorlanmış sularda halojenli DYÜ’nün yaklaşık %25’ini oluşturan en önemli iki sınıftır Trikloroasetik A. Tribromoasetik A. Dibromodikloroasetik A. Bromodikloroasetik A. 7 DYÜ ve Halk Sağlığı Açısından Etkileri Bazı epidemiyolojik çalışmalar yaşam boyu klorlanmış sulara maruziyet ile özellikle mesane kanseri ve rektum kanseri olmak üzere kanser artışı ile ilişkili olduğunu göstermiştir (IARC, 2004; IARC,1995). 1976’da Ulusal Kanser Enstitüsü kloroformun hayvan denekler üzerinde kanser ilişkisi olduğunu ortaya koymuştur. 8 THM’lar ve özellikle kloroform insanlarda kanseri indüklediğine dair şüpheler taşımaktadır (Morris ve diğ.,1993, USEPA, 1990). Son zamanlarda rektum kanserinin bromoformla ilişkili olduğu epidemiyolojik çalışmalar ile gösterilmiştir (Bove ve diğ., 2007). Toksikolojik ve kanseojenik çalışmalar THM’lerin laboratuar hayvanları üzerinde karaciğer ve böbrek kanserine neden olduğunu ortaya koymuştur (Matsuoka ve diğ., 1996). 9 Yapılan bir çalışmada klorlanmış soğuk musluk suyu içen kadınların şişelenmiş ve çok düşük THM konsantrasyonları içeren su içen kadınlara göre düşük yapma riskinin beş kat fazla olduğunu ortaya koymuştur (Swan ve diğ.,1998). Bove ve diğ 1995 yılında yaptıkları çalışmada 80 µg/L THM konsantrasyonlarında nöral tüp kusurlu doğumların üç kat artabileceği sonucunu çıkarmışlardır. Ancak Klotz ve Pyrch 1999 yılında yaptıkları çalışmada 80 µg/L den fazla THM konsantrasyonlarıyla nöral tüp kusuru arasındaki ilişkinin istatistiksel olarak önemli olmadığı sonucunu ortaya koymuşlardı

Recently converted files (publicly available):