• Document: 1 Źródła i zasady prawa pracy
  • Size: 213.03 KB
  • Uploaded: 2018-11-28 12:48:50
  • Status: Successfully converted


Some snippets from your converted document:

1. Źródła i zasady prawa pracy 1 Źródła i zasady prawa pracy Krzysztof Walczak Po zapoznaniu się z  rozdziałem 1 Czytelnik będzie umiał odpowiedzieć na pytania dotyczące:  zasad prawa pracy, o których należy pamiętać, tworząc prawo zakładowe,  źródeł prawa pracy i ich hierarchii zgodnie z zasadą uprzywilejowania pracownika,  charakterystycznych cech stosunku pracy w  relacji do  zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych. 1.1. Wprowadzenie Na wstępie rozważań dotyczących problematyki prawa pracy należy odpo- wiedzieć sobie na podstawowe pytanie, po co ta gałąź prawa została stworzo- na, co reguluje oraz jakie są jej podstawowe zasady. Prawo pracy wyodrębniło się z prawa cywilnego ze względu na specyfikę uczestniczących w nim stron: pracodawcy – podmiotu, który pragnie osiągnąć zysk dzięki pracy innych osób, oraz pracownika – osoby, która podejmuje za- trudnienie, aby uzyskać środki do życia. Jedna z tych stron – pracodawca – ma zatem środki finansowe, które pozwalają jej funkcjonować bez prowadzenia działalności, podczas gdy pracownik takich środków nie ma i musi je uzyskać, aby utrzymać siebie i swoją rodzinę. Takie ukształtowanie stron powoduje, że leżąca u podstaw prawa cywilne- go równość stron nie znajduje tutaj zastosowania, a stosunek pracy można na- zwać stosunkiem pracy podporządkowanej. Dlatego też, aby chociaż częściowo wyrównać tę nierównowagę, wprowadzono szczególne uregulowania nazwane prawem pracy, które w sposób odrębny ukształtowały wzajemne prawa i obo- 19 Krzysztof Walczak wiązki stron stosunku pracy: pracodawców i pracowników oraz organizacji re- prezentujących ich interesy. Należy jednak pamiętać, że takie tradycyjne ujęcie prawa pracy coraz częściej nie znajduje zastosowania. Chodzi tu  zwłaszcza o domniemanie, że pracownik jest stroną słabszą oraz o zasady jego podpo- rządkowania, które w przypadku najwyższej kadry menedżerskiej nie mieszczą się w tradycyjnym ujęciu stosunku pracy. 1.2. Filozofia prawa pracy Prawo pracy charakteryzuje się kilkoma cechami, które odróżniają je od in- nych gałęzi prawa. Po pierwsze, przedmiotem prawa pracy jest stosunek pracy podporząd- kowanej, świadczonej dobrowolnie, osobiście i za wynagrodzeniem. Po drugie, prawo pracy zakłada, że strony stosunku pracy są nierównorzęd- ne, dlatego też prawo w sposób bardzo mocny musi chronić stronę słabszą, którą jest pracownik. Znajduje to zwłaszcza wyraz we wprowadzeniu – w odróżnie- niu od prawa cywilnego – dużej liczby przepisów jednostronnie bezwzględ- nie obowiązujących. Dopuszczają one na poziomie zakładu pracy do odstępstw od norm zawartych w przepisach powszechnie obowiązujących, ale tylko na ko- rzyść pracownika (np. dodatek za godziny nadliczbowe w  wysokości przekra- czającej standardy zawarte w Kodeksie pracy). Oprócz tego istnieją także normy dwustronnie bezwzględnie obowiązujące, przy których stosowaniu nie ma żadnej możliwości odstępstwa od  uregulowań prawnych zarówno na  korzyść, jak i na niekorzyść pracownika (np. zakres potrąceń z wynagrodzeń dokonany przez pracodawcę inny niż przewiduje to Kodeks pracy czy wyższy limit godzin nadliczbowych). Powszechność stosowania tych norm stawia pod znakiem zapy- tania obowiązującą w prawie cywilnym zasadę swobody umów. Można stwierdzić, że swoboda umów istnieje tylko w momencie podjęcia decyzji, czy nawiązać stosunek pracy, czy też nie, gdyż po  jej podjęciu moż- liwość swobodnego  regulowania wzajemnych  relacji jest w  praktyce bardzo ograniczona. Po trzecie, oprócz ustawowych przepisów ochronnych prawo pracy prze- widuje istnienie szczególnych podmiotów, które mają za zadanie reprezen- towanie interesów zarówno indywidualnych pracowników, jak i  całości załogi w  stosunku do  pracodawców. Chodzi tutaj w  szczególności o  związki zawodowe, związaną z nimi społeczną inspekcję pracy, rady pracowników czy też europejskie  rady zakładowe. Zasady działania tych podmiotów oraz ich uprawnienia nazywamy zbiorowym prawem pracy. 20 1. Źródła i zasady prawa pracy Po czwarte, jeżeli chodzi o kontrolę przestrzegania przepisów, to rów- nież w tym zakresie prawo pracy wprowadziło szczególne instytucje i proce- dury, które opierają się na zasadach prawa administracyjnego. I tak, kontrole przestrzegania prawa pracy oraz warunków pracy przeprowadza m.in. Pań- stwowa Inspekcja Pracy, a w przypadku pracodawców, u których działają za- kładowe organizacje związkowe, społeczna inspekcja pracy. Po piąte, jeżeli pracownik mimo wyżej wskazanej ochrony nadal czuje się pokrzywdzony,

Recently converted files (publicly available):