• Document: HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR
  • Size: 7.51 MB
  • Uploaded: 2019-05-17 20:16:00
  • Status: Successfully converted


Some snippets from your converted document:

3. BÖLÜM HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR Gü lük yaşantımızda Günlük t d asitler itl ve bbazlar l ilile iiç iiçeyiz. i E Endüstride, dü t id temizlikte, tarımda ve bazı tüketim maddelerinde asitleri ve bazları kullanmaktayız. Tuvalet ve fırını temizlemede kullanılan malzeme- lerden tutun diş macunları ve kozmetikler gibi günlük hayatımızın bir parçası olan birçok üründe asit ve bazlar bulunmaktadır. 3.1 Asitlerin ve Bazların Endüstride Kullanımı Zaç Yağı - Sülfürik asit (H2SO4) Endüstride en çok üretilen ve yaygın olarak kullanılan kimya- sal maddelerden biri olan sülfürik asit renksiz, yağımsı, aşındırıcı ve suda hemen her oranda çözünen bir sıvıdır. SO2 gazı kullanılarak üretilen sülfürik asidin başlıca kullanım alanı gübre üretimidir. Bir çeşit gübre olan amonyum sülfat maddesi sülfürik asit ile amonyağın tepkimesi sonucunda meydana gelir. Sülfürik asit aynı zamanda boyar madde, patlayıcı madde, de- terjan, yapay lif ve plastik üretiminde ve petrol arıtımı, metallerin işlenmesi ve çeşitli pillerin yapımı gibi alanlarda kullanılır. Bu asit elektrik akımını çok iyi iletir. Otomobil akülerinin içine konulduğu için halk dilinde “akü asidi” olarak da bilinir (Resim 1.13). Sülfürik asit pas giderici olarak da kullanılabilir. Pasın kimyasal adı demir(III) ok- sittir. Bu bileşik, sülfürik asit ile tepkimeye girer. 3H2SO4(suda) + Fe2O3(k) ~ Fe2(SO4)3(suda) + 3H2O(s) Resim 1.13: Otomobil aküle- Sülfürik asit birçok organik maddeden suyu çeker ve ısı veren rinde sülfürik asit bulunur. bir tepkime oluşturur. Bu özelliği nedeniyle temas edildiğinde cilde büyük zarar verebilir. Tarım endüstrisinde büyük miktarlarda asit, kalsiyum fosfat gibi çözünmeyen fosfat kayalarından çözünebilir kal- siyum dihidrojen fosfat elde etmek için kullanılır. Kezzap - Nitrik asit (HNO3) Nitrik asit en önemli inorganik asitlerden biridir. Susuz nitrik asit, 83°C’ta kaynayan renksiz bir sıvı olup havada duman oluşturur. Nit- rik asit su ile her oranda karışır ve su ile seyreltildiğinde ısı açığa çıkar. Nitrik asit kuvvetli bir asittir ve sulu çözeltide hemen hemen ta- mamen ayrışır. Nitrik asidin kuvvetli bir yükseltgen olma özelliğinden pratikte yararlanılır. Hayvansal ve bitkisel dokular dâhil birçok orga- nik madde nitrik asit etkisiyle bozunur. Birçok hâllerde bozunma ile 25 birlikte yanma da olur. Altın ve gümüşün ayrılmasında kullanıldığı gibi metallerin yüzeyinin parlatılmasında da kullanılır. Nitrik asit, tri- nitrotoluen (TNT), dinamit (gliserintrinitrat) gibi patlayıcı maddelerin yapımında (Resim 1.14) ve NH4NO3 içeren gübrelerin üretiminde de kullanılır. Resim 1.14: Patlayıcı madde Tuz Ruhu üretiminde nitrik asit kullanılır. Halk arasında tuz ruhu olarak bilinen hidroklorik asit (HCl), hid- rojen ve klor elementlerinden oluşan, oda sıcaklığı (25°C) ve normal basınçta (1 atm) gaz hâlinde bulunan bir bileşiktir. Hidroklorik asit, 9. yüzyılda Cabir bin Hayyan tarafından keşfedilmiş; aşındırıcı, ze- hirli ve tehlikeli bir kimyasal maddedir. Fayans, taş gibi zeminlerde ağır kirleri temizlemede ve sanayide kullanılan tuz ruhu, tuzlu su- yun elektrolizi sonucu ortaya çıkan hidrojen ve klor gazlarının su ile etkileşimi sonucu elde edilir. Bu tepkime sırasında oluşan beyaz dumanın görüntüsü bir ruha benzetildiği için oluşan bileşiğe tuz ruhu adı verilmiştir. Tuz ruhundaki asit derişimi kullanıldığı alana göre farklılık gös- terir. Organik bileşiklerin oluşturulması, inorganik maddelerin sanayi dallarında üretimi ve pH dengesinin sağlanması gibi birçok sanayi dalında kullanılır. Halk dilinde “pas” olarak adlandırılan metal

Recently converted files (publicly available):