• Document: Twórczość Josepha Haydna
  • Size: 124.31 KB
  • Uploaded: 2019-05-16 16:19:38
  • Status: Successfully converted


Some snippets from your converted document:

Twórczość Josepha Haydna Dorobek Haydna jest tak ogromny, że nawet sam kompozytor sporządzając pod koniec życia katalog twórczości o wielu utworach zapomniał, sporo źle datował bądź tytułował, nadto umieścił w nim utwory, których nigdy nie napisał. Niemało cudzych utworów wydano pod nazwiskiem Haydna, a wiele jego rękopisów zaginęło. Dziś orientację w spuściźnie kompozytora ułatwia katalog sporządzony przez holenderskiego muzykologa Anthony’ego van Hobokena, wydany w trzech tomach (1957; 1971; 1978). W katalogu Hoboken wyodrębnił 32 gatunki twórczości Haydna (w sumie ponad 750 kompozycji). Każdy z nich oznaczył liczbą rzymską, na przykład: I – symfonie, III – kwartety smyczkowe, XVI – sonaty fortepianowe XXVII – opery Przykładowo 45 Symfonia fis-moll „Pożegnalna” posiada następujący numer katalogowy: Hob. I/45, a Kwartet smyczkowy D-dur „Skowronkowy” Hob. III/63 Do najważniejszych gatunków twórczości Haydna zaliczamy symfonie i kwartety smyczkowe. TWÓRCZOŚĆ INSTRUMENTALNA SYMFONIE W epoce klasycyzmu symfonia była najważniejszym gatunkiem zespołowej muzyki instrumentalnej. Haydn tworzył symfonie przez całe życie. Pierwsze napisał około 1758 r. dla kapeli hrabiego Karla Josepha Morzina, a ostatnią symfonię skomponował w 1795 r. W sumie powstało 108 dzieł. Wczesne symfonie Haydna (powstałe w latach sześćdziesiątych XVIII w.) są utworami trzy- lub czteroczęściowymi, w których mieszają się wpływy barokowe i klasyczne: cechy barokowe: - obecność klawesynu improwizacyjnie realizującego akordy stanowiące podstawę harmoniczną utworu, czyli tak zwane basso continuo, - przeciwstawianie odcinków granych przez pojedyncze instrumenty lub grupy instrumentów pełnemu brzmieniu orkiestry, zwane techniką koncertującą, cechy klasyczne: -forma sonatowa zastosowana w niektórych z części symfonii, zwykle pierwszej lub ostatniej. Jest to typowa dla klasycyzmu forma, w której dwa kontrastujące tematy pokazane są w ekspozycji, następnie za pomocą pracy tematycznej przetwarzane w przetworzeniu, by z drobnymi zmianami powrócić w repryzie. Podstawę orkiestry stanowią instrumenty smyczkowe, do których kompozytor najczęściej dodawał dwa oboje i dwa rogi. Wśród wczesnych symfonii do najbardziej znanych należą skomponowane ok. 1761 r.: 6 Symfonia D-dur Poranek 7 Symfonia C-dur Południe 8 Symfonia G-dur Wieczór Zmiana stylu nastąpiła w symfoniach napisanych po 1770 r.. Haydn usunął ze składu orkiestry klawesyn, sięgał po bardziej odległe tonacje - na przykład: 46 Symfonia H-dur (tonacje z 5 znakami przy kluczu były w klasycyzmie używane bardzo rzadko!) czy 84 Symfonia Es-dur, częściej wykorzystywał tonacje molowe, większego znaczenia nabrała dynamika – oprócz forte i piano stosowane jest crescendo i diminuendo oraz nagłe akcenty (sforzato). Brzmienie symfonii staje się silniejsze, dzięki szerszemu wykorzystaniu instrumentów dętych. Bardziej skomplikowana, między innymi dzięki synkopom, staje się rytmika. Do najsłynniejszych wśród tych symfonii należą: 44 Symfonia e-moll Żałobna 45 Symfonia fis-moll Pożegnalna Czteroczęściowa Symfonia fis-moll Pożegnalna ma nietypowy finał. Haydn chciał w nim przypomnieć księciu Esterhazy’emu, że wbrew danej obietnicy, nie udzielił jeszcze urlopu muzykom pracującym na jego dworze z dala od rodzin. W trakcie 4 części instrumentaliści kolejno kończą grę i wychodzą, aż na scenie pozostaje samotny skrzypek. To dyplomatyczne przypomnienie przyniosło zamierzony skutek. 48 Symfonia C-dur Maria Teresa Symfonia C-dur powstała z okazji wizyty cesarzowej Marii Teresy. Ze względu na tę szczególną okoliczność Haydn dołączył do obsady wykonawczej uroczyście brzmiące trąbki i kotły. oraz grupa symfonii napisanych na zamówienie paryskiego towarzystwa muzycznego, zwanych symfoniami paryskimi, między innymi: 82 Symfonia C-dur Niedźwiedź (brzmiące w basie niskie C Francuzi skojarzyli z pomrukami niedźwiedzia) 83 Symfonia g-moll Kura (Francuzi doszukali się tej symfonii naśladowania gdaczącej kury) 85 Symfonia g-moll Królowa (podobno polubiła ją królowa Francji Maria Antonina) 92 Symfonia G-dur Oksfordzka (wykonana po raz pierwszy podczas nadania Haydnowi tytułu doktora honoris causa uniwersytetu w Oksfordzie). Szczytowym osiągnięciem twórczości symfonicznej Haydna jest cykl dwunastu ostatnich symfonii. Powstały one w latach 1791-1795 na zamówienie angielskiego skrzypka i impresaria Johna Petera Salomona, z myślą o organizowanych przez niego koncertach symfonicznych. Haydn odbył wówczas dwie podróże do Londynu i uczestniczył w prawykonaniu wszystkich 12 symfonii, znanych dzisiaj jako Symfonie londyńskie. Utrwalił w nich SKŁAD ORKIESTRY KLASYCZNEJ, w której podstawę stanowiły instrumenty smyczkowe utrzymane w fakturze czterogłosowej (wioloncze

Recently converted files (publicly available):